केपि र माधवसंग विद्रोह गरेका डा.तारा जोशीलाई रवि र वालेनले पत्याए

डडेल्धुरा: एक समय एमाले नेतृत्व केपी शर्मा ओली र माधवकुमार नेपालले राजनीतिक रूपमा नपत्याएका डा. तारा जोशी अहिले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) नेतृत्वको भरोसामा केन्द्रिय राजनीतिमा उक्लिँदै छन्। डा. जोशीलाई रास्वपाले आगामी प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवार बनाउने तयारी गरेसँगै उनले प्रदेशसभा सदस्य पदबाट राजीनामा दिएका छन्।

यससँगै सुदूरपश्चिम राजनीतिमा मात्रै सीमित मानिएका जोशी अब राष्ट्रिय राजनीतिका प्रमुख पात्रका रूपमा अघि सर्दै छन्। एमालेभित्र लामो समय सक्रिय रहँदा पनि नेतृत्वको विश्वास जित्न नसकेका जोशी टिकट र जिम्मेवारीमा पन्छाइएपछि स्वतन्त्र राजनीतिक यात्रामा निस्किएका थिए।

त्यसपछि डडेल्धुराबाट स्वतन्त्र उम्मेदवार बनेर चुनाव जित्नु उनको व्यक्तिगत जित मात्र नभई पार्टी नेतृत्वको निर्णयप्रति जनताले दिएको असन्तुष्टिको संकेतका रूपमा हेरिएको थियो। विश्लेषकहरूका अनुसार जोशी गुट–उपगुट र शक्ति सन्तुलनको राजनीतिमा नफस्ने, मुद्दा र विकास केन्द्रित सोच राख्ने नेता भएकाले परम्परागत दलका शीर्ष नेताको रोजाइमा पर्न सकेनन्। तर यही स्वभाव नयाँ राजनीतिक शक्तिका लागि उपयुक्त ठहरिएको छ।

रास्वपाका सभापति रवि लामिछानेले उनलाई पार्टीको भविष्यको संसदीय अनुहारका रूपमा अघि सार्न खोजिरहेका छन् भने बालेन्द्र साहसँगको संवाद र सहकार्यले पनि जोशीको राजनीतिक हैसियत बलियो बनाएको छ।

प्रदेशबाट केन्द्रतर्फको उनको यो यात्रालाई नेपाली राजनीतिमा देखिँदै आएको पुस्तागत र वैचारिक परिवर्तनको संकेतका रूपमा हेरिएको छ, जहाँ पुराना दलहरू संगठनभित्रको समीकरणमै अल्झिँदा नयाँ शक्तिहरू जनविश्वास, कार्यक्षमता र इमानदार छविलाई आधार बनाएर नेतृत्व निर्माणतर्फ उन्मुख देखिएका छन्।

 नेपाली राजनीतिमा पात्र बदलिँदा मात्र होइन, पात्रको मूल्याङ्कन गर्ने दृष्टिकोण बदलिँदा पनि सत्ता समीकरण फेरिन्छ। डा. तारा जोशीको राजनीतिक यात्राले अहिले यही यथार्थलाई स्पष्ट रूपमा देखाएको छ। एक समय केपी शर्मा ओली र माधवकुमार नेपाल नेतृत्वको नेकपाभित्र ‘विश्वासको घेराबाहिर’ परेका डा. जोशी आज राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को नेतृत्व रवि लामिछाने र बालेन्द्र साह (बालेन) को भरोसामा केन्द्रिय राजनीतिमा उक्लिँदै छन्।

डा. तारा जोशीको राजनीतिक जीवनको निर्णायक मोड एमाले नेतृत्वसँगको दूरीबाट सुरु हुन्छ। संगठनभित्र लामो समय सक्रिय रहे पनि उनलाई निर्णायक जिम्मेवारी र टिकटमा प्राथमिकता दिइएन। केपी ओली र माधव नेपाल नेतृत्वको समयमा उनी पार्टीभित्र प्रभावशाली नेताको सूचीमा परेनन्।

तर यही उपेक्षाले उनलाई स्वतन्त्र राजनीतिक यात्रातर्फ धकेल्यो। परिणामस्वरूप, उनले डडेल्धुराबाट स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा चुनाव जिते। यो जित केवल व्यक्तिगत सफलता थिएन, यो पार्टी नेतृत्वको निर्णयमाथि जनताको प्रश्नचिह्न पनि थियो।

विश्लेषकहरूका अनुसार एमाले नेतृत्वले डा. जोशीलाई नपत्याउनुको मुख्य कारण उनी नेतामुखी होइन, मुद्दामुखी राजनीति गर्ने पात्र हुनु हो। गुट–उपगुट, शक्ति सन्तुलन र संगठनभित्रको गणितमा नफस्ने स्वभाव नै पुरानो दलका लागि ‘अविश्वासको कारण’ बन्यो। तर यही स्वभाव नयाँ पुस्ताको राजनीतिका लागि सबैभन्दा ठूलो पूँजी बन्न पुग्यो।

डा. तारा जोशीको छवि—शिक्षित, स्पष्ट वक्ता, सुदूरपश्चिमको जटिल भू–राजनीति बुझेको र जनआधार भएको नेता रास्वपाको ‘नयाँ राजनीतिक ब्रान्ड’सँग मेल खान्छ। यही कारण रवि लामिछाने नेतृत्वले उनलाई केवल पार्टी सदस्य होइन, भविष्यको संसदीय अनुहारका रूपमा हेरेको छ।

डा. तारा जोशीले २०७९ सालको प्रदेशसभा निर्वाचन मा चुनाव लडेका थिए। उनले डडेल्धुरा प्रदेशसभा क्षेत्र (१ ‘ख’) बाट स्वतन्त्र उम्मेदवार का रूपमा चुनाव लडेर निर्वाचित भएका हुन्। यो नै उनको हालसम्मको सबैभन्दा महत्वपूर्ण चुनावी सफलता हो।

डा. तारा जोशी पहिले नेकपा (एमाले) मा नै थिए। उनी लामो समय एमालेको राजनीतिमा सक्रिय रहे, तर पार्टी नेतृत्व विशेष गरी केपी शर्मा ओली र माधवकुमार नेपाल पक्षबाट टिकट र निर्णायक जिम्मेवारीमा विश्वास नपाएपछि उनी एमालेबाट अलगिएका हुन्। त्यसपछि उनले पार्टी राजनीतिभन्दा बाहिर निस्केर स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएका थिए।